Ataleti Yenmek mi! Nasıl?
“Ve
bir tomurcukta sımsıkı
kalma riskinin, çiçek açma riskinden
çok daha acı
verdiği gün geldi.”
… Aklınıza
gelen müthiş fikre aşık
olup, kendinize bu işe yarın
başlamak için söz
vereceksiniz,
fakat fikri uygulayıp başarılı
olan birisine. “Biliyor musun?
Bu
iş fikrini önce ben
düşünmüştüm” diyeceksiniz…
ve
çocuklarınıza daha fazla
zaman ayırma konusunda en az
bir milyon kez söz
verip
tutamayacaksınız….
Eşinizin doğum günlerini son
anda hatırlayacak, evlilik
yıl
dönümlerini ise
kesinlikle unutacaksınız… Eski
dostlarla oturup siyasi
meseleleri tartışırken bir süre
sonra memleketi kurtarmış
olacaksınız… Hayat,
insanı insan
yapan bütün renkleriyle her
zamanki gibi akıp gidecek ve bazı
şeyler hiç değişmeyecek.
Bir kişinin gerçekten “yapması
gerektiğini”
düşündüğü, niçin
yapması gerektiğini bildiği,
nasıl yapabileceğini öğrendiği,
yapmayı istediği, yapabileceğine
inandığı, yaparsa ne kazanacağını
ve
yapmamakla ne kaybettiğini bildiği
bir iş hakkında hiçbir şey
yapmadan durması
neyi gösterir?
Kişileri durduran şey nedir? ATALET…..
Hayatın asıl amacı bilgi
değil,
eylemdir. T.Henry Huxley
ATALET Nedir?
Pineklemeye Çağrı
Duralım efendiler biraz
Koşmayalım öyle delice
Yormayalım kalbimizi
Katmerlendirip gerdanımızı
Oturalım efendiler biraz
İsteyen dikilsin gönlünce
Çökelim biz yere şöyle bir
Açalım
ağzımızı ilkin
Gerelim omuzlarımızı sonra
Giderek bayıltıp
gözlerimizi
Esneyelim efendiler biraz
Aldırmayalım
öyle üçe beşe
Yayalım göbeğimizi iyice
Dönelim sırtımızı işe, akla
Acıyan çıkmaz sonra
halimize
Vakitken çocuklar büyükler henüz
Pinekleyelim pinekleyelim
Horlayalım efendiler biraz
Büyük sır. Atalet sadece
sizi
değil, milyonlarca insanı, binlerce
şirketi, onlarca ülkeyi durduran şey.
Atalet bir kişinin, kurumun ya da
toplumun yapması gereken bir işi
yapması
gereken zamanda,
yapması gereken yerde ve
yapması gerektiği gibi yapmamasıdır.
Atalet içerisindeki bir kişi, bir işi
mutlaka yapması gerektiğini
bilmektedir.
Bunu yaparsa
neler kazanacağını da
bilmektedir. Yapmamakla neler
kaybettiğini
de bilmektedir. O işi
yapmayı da istemektedir. En
azından sorulduğunda
istediğini söylemektedir! Eğer
yapmaya başlarsa nasıl yapabileceğini
de
bilmektedir. Ancak yine
de yapmamaktadır!
Atalet kelimesi teknik
anlamda
eylemsizlik, durağanlık,
hareketsizlik demektir. Gündelik
dilde
tembellik, ağır kanlılık,
yılgınlık, yavaşlık, hantallık gibi
kelimelerle ifade
edilir. Üzerine ölü
toprağı serpilmiş gibi hareket
etme, yumurta kapıya
dayanmadan harekete geçmeme
gibi deyimler ataletliler için
çokça kullanılır.
Kısaca ataletliler,
hayatı ağır çekim filmlerdeki gibi
yaşayan
insanlardır!
Atalet iki şekilde
karşımıza çıkar
--- İnsanın ruhunu sararak
onu eylemsizleştiren psikolojik atalet.
--- İnsan bedenini sararak
onu hantallaştıran fizyolojik atalet.
Psikolojik atalet
düşünülmüş
şeylerin pratiğe dökülmesini
engeller. İnsanların
amaçlarını
gerçekleştirmek için
eyleme geçmelerini engeller.
Yapılmış planları uygulamak
için
harekete geçirmeyi engeller.
İşlerin sürüncemede
kalarak sonuçlanmasını
engeller.
Donuk ve buzlanmış bir beyin ile
yorgun ve yılgın bir ruhtan oluşan
bir
hayat kimyası içinde yaşamaya neden olur.
Fizyolojik atalet
bedenimizde
oluşur. Eşyalarda görünen atalet
haline, fiziksel atalet
diyebiliriz.
Canlı varlıklarda görülen fiziksel atalet
hali cansızlardan farklı
olarak
mutlak eylemsizlikten çok
eylemlerdeki yavaşlığı ifade eder. Masa
başı
işlerin çoğalması fiziksel
atalet sorunlarını da artırmaktadır.
Fizyolojik ve psikolojik
atalet
birbirini besler. Fizyolojik atalet,
psikolojik atalet yaratır.
Psikolojik atalet
de fizyolojik ataleti besler. Atalet
döngüsü böylece
kalıcılık kazanır.
Atalet kendi kendini besleyen,
kendinden beslenen,
kapalı
çevrimler içinde yaşayan
psikolojik
prangadır.
ATALET Örnekleri Nelerdir?
Hayatta bütün başarılarımı
her
zaman ve her işte bir çeyrek saat
önce harekete geçmeme borçluyum.
Meşhur “suyu ısınan
kurbağa”
hikayesini bilirsiniz. Sıcak su kabına
atılan kurbağa bir çırpıda dışarı
çıkar. İkinci aşamada oda
sıcaklığındaki
bir kapta ki suya atılan kurbağanın
suyu yavaş yavaş
ısıtıldığında
kurbağanın refleksleri yavaşlar ve
kaptan dışarı çıkamaz.
Ataletin en
tehlikeli yanı oluşum aşamasında
kendini fark ettirmemesidir. Atalet
sinsice bünyeye yerleşir ve
savunma refleksini felç eder.
Ataletin Temel Gerçekleri;
--- Hiçbir psikolojik
atalet sonsuza
kadar sürmez: Ya kişinin kendisi
atalet haline son verir ya da
bir
felaket atalet halini bitirir.
--- Her ataletli ataleti kırma
potansiyelini kendi içinde taşır:
Doktorun üç ay ömrünüzün
kaldığını söylemesi,
yıllarca “elimde
değil” diyerek içtiğiniz sigarayı size
hemen bıraktırır.
--- Hayatınızın bir
boyutundaki
aşırı hareketlilik diğer boyutlarında
atalet yaratacaktır: İş hayatında
çok
aktif ve yoğun olan bir kişinin
aile hayatındaki ataletli
davranışları
çoğalacaktır.
--- Atalet halinde yaşamanın da bir
maliyeti
vardır: Bugün yapmanız
gerektiği halde yapmadıklarınız,
birikir, büyür,
karşınıza büyük bir
problem olarak çıkar.
--- İnsanların başlarına
gelen olaylar
değil, o olayları yorumlama şekilleri
onları atalete düşürür.
Hayatımızdan Atalet
Hallerine Örnekler;
--- Girişim için cesaret
--- Yabancı dil öğrenememek
--- Spor yapamamak
--- Sigarayı bırakamamak
--- Fazla kilolardan
kurtulamamak
--- Kitap okuyamamak
--- Aileye fazla zaman
ayıramamak
--- Para biriktirememek
--- TV’yi kapatamamak
--- Yaptığı planlara
uyamamak
--- Ders çalışamamak
Bu listedeki maddelerin
bazılarının
sizin atalet portföyünüzde de
bulunması muhtemeldir. Sizin
ataletleriniz hangileri?
Yapmanız gerektiğini, niçin
yapmanız gerektiğini ve
isterseniz
nasıl yapabileceğinizi bildiğiniz ancak
gene de yapamadığınız üç
şeyi tespit
edip yazmaya ne dersiniz?
Oluşum Nedenlerine Göre
Atalet Halleri;
--- Bazı insanlar
eleştirilme
korkusundan eyleme geçemez,
olduğu yerde kalır. Bu kişiler
alıngan
kişiliklerdir, hayallerinin
peşinden koşarken incinmeyi,
eleştirilmeyi,
reddedilmeyi göze
alamazlar.
--- Diğer bir grup
başarısızlık
korkusu yüzünden
harekete geçemeyenlerdir. Hayal
kırıklığına karşı
dayanıksız olan bu
kişiler, özgüven yetersizliği, kendini
küçük görme nedeniyle
eyleme
geçemez, hayallerini kafalarının
içinde yaşarlar.
--- Bazıları hayata ya da
amirlerine kızmıştır, çalışıyormuş
gibi yapıp çalışmaya çalışarak kendince
bir
şeyleri protesto eder. Bu kişiler
için yavaşlık, kötü ve güçlü kişilere
karşı
gizli bir şekilde tavır koymaktadır.
--- Bazıları
hareketsizlerdir çünkü
ömrünü ve hayat enerjisini
çevresindekiler ve kendisiyle
didişerek tükenmiş, “yılgın Türk”
haline gelmiştir.
--- Bazıları sadece
yapmaktan keyif
aldığı şeyi yapıp yapması gereken
ama yapmak istemediği şeyler
karşısında, irade gücü “servis dışı”
olan insanlardır.
--- Bazıları tembel olmayı
kimliği,
kaderi, doğuştan getirdiği değişmez
özelliği olarak gördüğü için
ataletlidir.
--- Bazı insanlar
mükemmeliyetçilik takıntılıdır, en
iyisini yapmayı becerinceye kadar
hiçbir şey
yapmaz.
--- Başka bazı insanlar ise
istikrar
ve kesinlik takıntılıdır, önlerini
net göremedikçe harekete geçmezler.
Atalet çok sayıda nedenin
bir araya
gelerek oluşturduğu bir psiko-
fizyolojik durumdur. Bir kişi
özelinde
bakıldığında, atalete neden
olan faktörlerden birinin diğerlerine
göre daha
baskın olduğu görülmektedir.
ATALET Üreten İnanç ve Düşünceler
Atalete neden olan en
önemli on inanç
ve düşünce örnekleri nelerdir?
Bunların hayatınızda etkin
olmadığı denetleyerek gidiniz. Herhangi
bir durumda bu on inançtan birkaçı
na
sahipseniz ataletinizin o alanda
yoğun olduğunu düşünebilirsiniz.
--- 1- Değişmezlik inancı:
“Böyle
gelmiş böyle gider.”
--- 2- Etkisizlik inancı:
“Ben kim
oluyorum ki.”
--- 3- Gereksizlik inancı:
“Yapsam
ne değişecek ki.”
--- 4- Yararsızlık inancı:
“Bunu
yapmanın bana/şirkete/memlekete
faydası yok.”
--- 5- Erteleme inancı:
“Daha
sonra yapabilirim.”
--- 6- Anlamsızlık inancı:
“Bunu
yapmamı istemek çok saçma, aptalca.”
--- 7- Kontrolsüzlük
inancı:
“Bunu yapabilmek insanın elinde değil.”
--- 8- Yetersizlik inancı:
“Ben bunu
yapmak için henüz yeterli değilim.”
---9-Mükemmeliyetçilik inancı:
“En
iyisini yapıncaya kadar hiçbir
şey yapmamalıyım.”
---10- Başaramam inancı:
“Ben
bunu başaramam ve hayal kırıklığı
yaşarım ya da yaşatırım.
ATALETTEN Kurtuluş Savaşınızı Başlatın!
Ataleti yaratan sizsiniz, ataleti yenecek
olan da siz olabilirsiniz.
Ataletin
çözümünü kendi dışınızda aramayın.
Bir Tüccarın tembel ve “bunalımlı” bir
oğlu varmış.
Tüccar oğlunu Sokrates’e getirerek tedavi etmesini ister. Sokrates uzun bir
“kendini keşfetme eğitimi”
önerir. Tüccar, bu çözümü beğenmeyip oğlunu dünya
seyahatine gönderir.
Çocuk tüm dünyayı gezdikten sonra
aynı halde dönüp gelir.
Baba tekrar çocuğunu Sokrates’ in yanına getirir:
“Tüm dünyayı gezdi ama
giderken
kendini de yanında götürdü!” diye
cevap vermiş.
Atalet bir tercihtir. Harekete geçmemeyi tercih
etmektir. Kendinizi atalet halinde yakaladığınız anda irade gücünüzle kendinizi
zorlayarak kendinizi harekete geçirebilirsiniz. Sizi sınırlayan, elinizden
gelenin en iyisini yapmanızı engelleyen inanç ve düşüncelerinizi tespit edip
değiştirebilirsiniz. Kendinize ilham
veren hedefler koyabilir, büyük düşünen
ve
coşkulu insanlarla daha fazla zaman geçirebilirsiniz. Ataletli, kasvetli,
hantal
bir hayatı kendinize yakıştırmayın.
Başarılı olmak için bir şeyler yapmak gerekiyor. Peki
ataleti yenmek için ne gerekiyor? Komik ama gerçek, ataleti yenmek için de
ataleti yenmek gerekiyor! Bir tür psikolojik “matrix” ile karşı karşıyasınız!
Ataletli olduğunuz için harekete geçmiyor değilsiniz,
harekete geçmediğiniz için ataletli oluyorsunuz.
“ Uğraş, didin, düşün, ara, bul, koş, atıl, bağır.
Durmak zamanı geçti, çalışmak
zamanıdır.” Tevfik
Fikret
“Just do it” Kalk ve (yapmanı gerekeni) yap!
Kaynak: “Kişisel Ataleti Yenmek”
